तुमच्या आधार कार्डबद्दलचे ५ धक्कादायक बदल: तिसरा नियम वाचून तुम्ही चकित व्हाल!

तुमच्या आधार कार्डबद्दलचे ५ धक्कादायक बदल: तिसरा नियम वाचून तुम्ही चकित व्हाल!

परिचय: आधारबद्दल तुम्हाला जे माहीत आहे ते बदलणार आहे

आधार कार्ड आज आपल्या दैनंदिन जीवनाचा एक अविभाज्य भाग बनले आहे. बँक खाते उघडण्यापासून ते सरकारी योजनांचा लाभ घेण्यापर्यंत, प्रत्येक ठिकाणी या १२-अंकी क्रमांकाची गरज भासते. आपल्याला वाटते की आपल्याला या कार्डबद्दल सर्व काही माहीत आहे, पण तसे नाही. अलीकडेच, सरकारने आणि भारतीय विशिष्ट ओळख प्राधिकरणाने (UIDAI) आधार कार्डमध्ये अनेक मोठे, आश्चर्यकारक आणि काहीसे अनपेक्षित बदल जाहीर केले आहेत. हे बदल तुमच्या आमच्या विचारांच्या पलीकडचे आहेत.

हा ब्लॉग पोस्ट अशाच पाच सर्वात महत्त्वाच्या आणि धक्कादायक बदलांबद्दल माहिती देण्यासाठी आहे, जे प्रत्येक आधार कार्डधारकाला माहित असणे अत्यंत आवश्यक आहे. चला, या बदलांना सविस्तरपणे समजून घेऊया.

१. सर्वात मोठा धक्का: आधार कार्ड आता जन्माचा पुरावा नाही!

अनेकांसाठी हा सर्वात मोठा आणि अनपेक्षित बदल आहे. महाराष्ट्र आणि उत्तर प्रदेश सरकारने एक महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे, त्यानुसार उशिराने जन्म किंवा मृत्यू प्रमाणपत्र (Delayed Birth/Death Certificate) काढण्यासाठी आधार कार्ड आता जन्मतारखेचा पुरावा म्हणून ग्राह्य धरले जाणार नाही.

या निर्णयामागील मुख्य कारण म्हणजे बनावट प्रमाणपत्रे रोखणे आणि फसवणुकीला आळा घालणे. अनेकदा केवळ आधार कार्डच्या आधारे चुकीचे दाखले बनवले जात असल्याचे समोर आले होते. या निर्णयाची अंमलबजावणी करण्यासाठी महसूल विभागाने १६-सूत्री मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली आहेत, आणि फसवणुकीची अनेक प्रकरणे समोर आलेल्या अमरावती, अकोला, लातूर यांसारख्या शहरांवर विशेष लक्ष केंद्रित करण्याचे आदेश दिले आहेत. या नियमाचा परिणाम असा होईल की, जन्म आणि मृत्यू नोंदणी कायद्यातील ऑगस्ट २०२३ च्या सुधारणेनंतर केवळ आधार कार्डच्या आधारे बनवलेली सर्व जन्म किंवा मृत्यू प्रमाणपत्रे रद्द केली जातील.

इतकेच नाही, तर आधार आणि इतर कागदपत्रांमधील जन्मतारखेत तफावत आढळल्यास, संबंधित अधिकाऱ्यांवर फसवणुकीचा गुन्हा (FIR) दाखल करण्याचे स्पष्ट आदेश आहेत, ज्यामुळे या नियमाचे गांभीर्य अधोरेखित होते. हा एक मोठा बदल आहे, कारण आतापर्यंत अनेक नागरिक आधार कार्डला सर्व तपशिलांसाठी एक प्राथमिक पुरावा मानत होते.

२. तुमचे नवीन आधार कार्ड रिकामे दिसू शकते: फक्त फोटो आणि QR कोड

UIDAI चे सीईओ भुवनेश कुमार यांनी दिलेल्या संकेतांनुसार, तुमचे फिजिकल आधार कार्ड पूर्णपणे बदलून जाईल आणि हे नवीन नियम येत्या डिसेंबरपासून लागू होऊ शकतात.

नवीन डिझाइननुसार, तुमच्या आधार कार्डवर फक्त तुमचा फोटो आणि एक QR कोड दिसेल. याचा अर्थ, तुमचे नाव, पत्ता, जन्मतारीख आणि तो १२-अंकी आधार क्रमांक यांसारखी संवेदनशील माहिती आता कार्डवर छापलेली दिसणार नाही.

या बदलाचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे तुमची गोपनीयता वाढेल. तुमची सर्व वैयक्तिक माहिती त्या QR कोडमध्ये सुरक्षितपणे साठवलेली असेल. जेव्हा तुम्ही हॉटेलमध्ये किंवा इतर ठिकाणी ऑफलाइन पडताळणीसाठी कार्ड द्याल, तेव्हा तुमची माहिती चोरीला जाण्याचा किंवा तिचा गैरवापर होण्याचा धोका कमी होईल.

३. YouTube आणि Netflix पाहण्यासाठी आधार आवश्यक? सर्वोच्च न्यायालयाची अनपेक्षित शिफारस

हा नियम वाचून तुम्ही नक्कीच चकित व्हाल. न्यायमूर्ती सूर्यकांत यांच्या अध्यक्षतेखालील खंडपीठाने एक अत्यंत अनपेक्षित शिफारस केली आहे. या शिफारशीनुसार, नेटफ्लिक्स आणि यूट्यूबसारख्या स्ट्रीमिंग प्लॅटफॉर्मवर प्रौढ (Adult) किंवा अश्लील सामग्री पाहण्यापूर्वी वापरकर्त्याचे वय तपासण्यासाठी आधार कार्ड पडताळणीचा वापर केला जाऊ शकतो.

न्यायालयाने स्पष्ट केले आहे की, हा सध्या कायदा नाही, तर अल्पवयीन मुलांना अयोग्य सामग्रीपासून दूर ठेवण्यासाठी एक सूचना किंवा शिफारस आहे. अनेकदा कार्यक्रमाच्या सुरुवातीला दिलेला इशारा पुरेसा नसतो, त्यामुळे वयाची खात्री करण्यासाठी आधार पडताळणी हा एक चांगला पर्याय असू शकतो, असे न्यायालयाने म्हटले आहे. डिजिटल ओळख आणि ऑनलाइन कंटेंटचे नियमन यांना जोडणारी ही एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण आणि विचार करायला लावणारी कल्पना आहे.

४. केंद्रावरच्या रांगा विसरा: आता मोबाईल नंबर घरबसल्या अपडेट करा

एकीकडे नियम कडक होत असताना, UIDAI ने नागरिकांसाठी एक मोठी सोय देखील उपलब्ध करून दिली आहे. आता तुम्हाला आधार कार्डशी जोडलेला मोबाईल नंबर बदलण्यासाठी आधार केंद्रावर जाऊन लांब रांगेत उभे राहण्याची गरज नाही.

आधारशी जोडलेला मोबाईल नंबर अत्यंत महत्त्वाचा असतो, कारण बँक खाती, सरकारी सबसिडी, आयकर पडताळणी आणि डिजीलॉकर यांसारख्या अनेक डिजिटल सेवांसाठी लागणारा OTP त्याच नंबरवर येतो. त्यामुळे हा क्रमांक अपडेटेड ठेवणे आवश्यक आहे. हीच गरज ओळखून UIDAI ने आपल्या नवीन आधार ॲपमध्ये ही सुविधा सुरू केली आहे.

ही प्रक्रिया अत्यंत सोपी आणि कागदपत्रांशिवाय आहे:

• नवीन आधार ॲपमध्ये लॉगिन करा.

• सध्याचा आणि नवीन मोबाईल नंबर टाका.

• दोन्ही नंबरवर आलेला OTP टाकून व्हेरिफाय करा.

• फोनच्या कॅमेऱ्याचा वापर करून 'फेस ऑथेंटिकेशन' (चेहऱ्याची ओळख) पूर्ण करा.

• या सेवेसाठी ₹७५ शुल्क ऑनलाइन भरावे लागेल आणि प्रक्रिया पूर्ण होईल.

आधार केंद्रावरील हेलपाटे, लांब रांगा आणि बायोमेट्रिक पडताळणीचा त्रास आता पूर्णपणे दूर होणार असून, ही प्रक्रिया खऱ्या अर्थाने डिजिटल झाली आहे. यामुळे विशेषतः ज्येष्ठ नागरिक आणि दुर्गम भागातील लोकांना मोठा दिलासा मिळणार आहे.

५. 'घोस्ट' आधारवर UIDAI चा सर्जिकल स्ट्राइक: २ कोटींहून अधिक आधार निष्क्रिय

UIDAI ने एक मोठी "डेटा क्लीन-अप" मोहीम राबवली आहे, ज्या अंतर्गत देशभरातील मृत व्यक्तींचे २ कोटींहून अधिक आधार क्रमांक निष्क्रिय (Deactivate) करण्यात आले आहेत.

या मोहिमेमागील मुख्य उद्देश म्हणजे मृत व्यक्तींच्या नावाने होणारी आर्थिक फसवणूक, ओळख चोरी आणि सरकारी कल्याणकारी योजनांचा गैरवापर थांबवणे. ही माहिती मिळवण्यासाठी UIDAI ने महानिबंधक कार्यालये आणि सार्वजनिक वितरण प्रणाली (PDS) यांसारख्या विविध सरकारी यंत्रणांशी समन्वय साधला आहे.

यासाठी UIDAI ने myAadhaar पोर्टलवर एक नवीन सुविधा सुरू केली आहे. आता कुटुंबातील सदस्य आपल्या नातेवाईकाचे मृत्यू प्रमाणपत्र (Death Certificate) सादर करून त्यांचा आधार क्रमांक निष्क्रिय करण्यासाठी अर्ज करू शकतात. याशिवाय, तुमचे स्वतःचे आधार कार्ड सक्रिय आहे की नाही, हे तुम्ही UIDAI वेबसाइट, mAadhaar ॲप किंवा टोल-फ्री क्रमांक 1947 वर कॉल करून तपासू शकता.

समारोप: सोय आणि सुरक्षितता - आधारचे भविष्य काय?

या पाच बदलांवरून दोन प्रमुख गोष्टी स्पष्ट होतात. एकीकडे, आधार कार्ड जन्माचा पुरावा म्हणून अवैध ठरवणे आणि QR-कोड आधारित नवीन कार्ड आणणे यांसारख्या पावलांमुळे सुरक्षितता आणि नियम कडक होत आहेत. तर दुसरीकडे, घरबसल्या मोबाईल नंबर अपडेट करण्यासारख्या सुविधांमुळे वापरकर्त्यांची सोय वाढत आहे. आधार कार्ड आता अधिक सुरक्षित, गोपनीय आणि त्याच वेळी अधिक वापरकर्ता-अनुकूल बनवण्याच्या दिशेने प्रवास करत आहे.

आता प्रश्न हा उरतो की, एकीकडे वाढती सोय आणि दुसरीकडे कडक होणारे नियम, तुमच्या मते आधार कार्ड योग्य दिशेने प्रवास करत आहे का?

📱 आमच्याशी सोशल मीडियावर जोडून रहा! 📱

💬 WhatsApp

📢 WhatsApp Channel

👍 Facebook Page

💌 Facebook Channel

📷 Instagram

▶️ YouTube

👉 आमच्या नवीन अपडेट्ससाठी वरील बटणांवर क्लिक करून आम्हाला फॉलो करा! 👈